Op 3 oktober 2026 werd door de vrijwilligersorganisaties DJAGA PUSAKA MALUKU GENNEP en LIMO (Landelijk Integraal Moluks Orgaan) een conferentie gehouden over Molukse wijken en de Molukse gemeenschap in Nederland.
Belangrijke woordvoerders en trekkers van deze conferentie zijn Edwin Pattisina en zijn vrijwilligersteam Djaga Pusaka Maluku Gennep en Djehoshua Sahetapy, Dayenne Beroeatwarin en Mayella Plomp-Lourens van LIMO. Deze conferentie werd mede mogelijk gemaakt door de Stichting Muhabbat, de Provincie Limburg en Mooiland.
Rondom het begrip Bangun Haluan zijn de doelstellingen geformuleerd van deze conferentie. Zij streven ernaar om samen te bouwen aan de koers van onze Molukse gemeenschap en onze Molukse wijken. Het gaat daarbij niet alleen om de fysieke wijk, maar ook om erfgoed, identiteit, sociale cohesie, zeggenschap en de toekomst van volgende generaties.
Met deze conferentie:
1. Willen de organisaties wijkvertegenwoordigers uit het hele land bij elkaar brengen om gezamenlijk stil te staan bij de huidige situatie én de toekomst van onze Molukse wijken.
2. Samenbouwen aan de koers van onze gemeenschap en onze wijken.
3. Veel Molukse wijken staan voor belangrijke ontwikkelingen en uitdagingen op het gebied van wonen, leefbaarheid, sociale samenhang, vergrijzing, jongeren, voorzieningen en het behoud van onze Molukse identiteit. Daarom is het belangrijk dat wij als Molukse wijken onze krachten bundelen, ervaringen delen en gezamenlijk richting geven aan onze toekomst.
De Molukse wijken hebben een bijzondere historische, culturele en maatschappelijke betekenis. Zij vormen een belangrijk onderdeel van het Molukse erfgoed in Nederland en zijn voor vele generaties een plek van verbondenheid, identiteit en gemeenschapszin.
Tegelijkertijd staan veel Molukse wijken voor belangrijke ontwikkelingen en uitdagingen op het gebied van wonen, leefbaarheid, sociale samenhang, vergrijzing, jongeren, voorzieningen en het behoud van onze Molukse identiteit. Daarom is het belangrijk dat wij als Molukse wijken onze krachten bundelen, ervaringen delen en gezamenlijk richting geven aan onze toekomst.
De ochtend begint met een meditatiemoment en een gebed van Edwin Pattisina en de vrijwilligersgroep Djaga Pusaka Maluku Gennep in aanwezigheid van de vertegenwoordigers van LIMO en de Stichting Muhabbat.
Langzamerhand komen de vertegenwoordigers van verschillende Molukse wijken binnen en rond 12:00 uur werd er naast een welkomstwoord door Djaga Pusaka Gennep geopend met een gebed dat door een kerkraadslid van de Molukse kerk uit Gennep is gedaan.
De dag werd begeleid door Mayella Plomp-Lourens, lid van LIMO die de belangrijkste doelstelling van deze conferentie aangeeft, namelijk:
Gezamenlijke input ophalen voor het rondetafelgesprek met de Tweede Kamer.
Belangrijke vragen worden gesteld over de situatie van de Molukse woonwijken:
Waar staan we? Er is al een eerste landelijk beeld uit de vooraf ingevulde wijkinventarisatie gemaakt.
Wat speelt er? Knelpunten, kansen en verschillen tussen wijken zichtbaar maken.
Wat moet er mee naar Den Haag? Prioriteiten ophalen en aanscherpen met interactieve vragen/Mentimeter
Wat willen we behouden en versterken. De gezamenlijke thema’s benoemend die richting geven aan het vervolg.
In essentie zijn alle vier vragen tijdens de conferentie aan de orde geweest. Een voorlopig wijkinventarisatie is gemaakt. De resultaten worden te zijner tijd bekend gemaakt. Wat betreft de vragen 2,3 en 4 . Deze zijn uitgebreid aan de orde geweest. Ook de vragen en de antwoorden, die gesteld zijn in relatie tot de mentimeter zullen te zijner tijd inzichtelijk worden gemaakt.
Hieronder vind je enkele voorbeelden van wat er besproken is.
Belangrijke knelpunten zijn deels het gegeven dat er geen wijkraden meer zijn. Wijkraden, die vaak nog op de hiërarchische structuur is gebaseerd is van de Badan Persatuan en ook refererend naar de KNIL- achtergrond van de participanten, majoor, sergeant-majoor of sergeant.
Hiervoor in de plaats zijn in de jaren zestig en zeventig Molukse wijkraden gekomen, die voor een belangrijk deel bestaan uit de eerste generatie en de tweede generatie Molukkers. Eind de jaren ’70 en in het begin van de jaren ’80 zie je dat hier ook verandering is gekomen, naast wijkraden zijn er wat meer platforms gekomen, die voornamelijk uit de 2e generatie bestaan en uit allerlei maatschappelijke organisaties binnen de Molukse gemeenschap zoals jongerenorganisaties, kerkelijke organisaties e.d., die onderling nog een bepaalde organisatierelatie met elkaar hebben.
In de jaren tachtig tot nu toe zie je dat naast ‘traditionele wijkraden’ er ook genoeg Molukse wijken zijn, waar geen wijkraden meer zijn en dat verschillende 2e ,3e en soms 4e generatie Molukkers zich organiseren en hun belangen, deels wijkbelang deels organisatie belang proberen te behartigen.
De conclusie hiervan is dat je niet alle Molukse wijken en de Molukse wijkgemeenschappen op een hoop kunt gooien, maar dat je rekening moet houden met de verschillende contexten van Molukse woonwijken en gemeenschappen.
Ook is in de discussie aandacht gevraagd voor verschillende thema’s, die van belang zijn voor bijna elke Molukse wijkgemeenschap.
Iedere wijk kent enkele belangrijke aandachtspunten. Aandacht voor Molukse ouderen, aandacht voor de onderlinge relatie tussen Molukse ouderen en Molukse jongeren. Specifieke aandacht voor de Molukse jongeren en in het bijzonder voor het Molukse kind.
Belangrijke thema’s zijn dan ook de huisvesting, maar ook het onderwijs en de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd wordt aandacht gevraagd voor de eigen Molukse identiteit, en cultuur en de adat-istiadat. De vraag is dan ook: ‘Hoe ga je hiermee om.’
Veel Molukse jongvolwassenen en volwassenen zijn twee verdieners en wonen in de meeste gevallen ‘buiten’ de Molukse wijk in een huurhuis of hebben eigen koopwoning. Zij hebben in het algemeen ‘geen zin’ om terug te gaan naar de wijk te gaan. Tegelijkertijd staan er huurwoningen in de wijk leeg en is er geen opvolging in het idee ‘van de Rumah Tua’ gedachte. Hoe ga je hiermee om.
Na de bespreking van de vier vragen in twee grote groepen komt er een Panel : Djaga Pusaka, een gedachtewisseling aan de orde dat onder begeleiding staat van Mayella Lourens (LIMO lid), die allereerst Dr. Elias Rinsampessy uitnodigt een korte inleiding te doen voordat zij vragen stelt aan het panel, die bestaat uit Dr. Elias Rinsampessy, cultureel en sociaal antropoloog, en voorzitter is van de Stichting Muhabbat en de recentelijk opgerichte Pattimura Academie, Edwin Pattisina , Djaga Pusaka Maluku, medeorganisator van deze Molukse wijken conferentie en Djehoshua Sahetapy lid van LIMO en medeorganisator van deze Molukse wijkendag.
In zijn korte inleiding ‘Samenwerking, leidinggeven en leiderschap in Molukse organisaties en Molukse wijkgemeenschappen. Draagkracht en verbinding.’ Constateert Dr. Elias Rinsampessy dat vandaag heel veel onderwerpen en aandachtsgebieden de revue hebben gepasseerd. Hij doet een poging alles wat deze dag aan de orde is geweest in abstracte termen samen te vatten:
Hij stelt: ‘De constatering anno 2026 is dat door interne ontwikkelingen binnen de Molukse woonwijken en in het bijzonder binnen de Molukse gemeenschap door allerlei omgevingsfactoren, die van invloed zijn op de Molukse gemeenschap er sprake is van het ontstaan van een culturele, sociale en biologische differentiatie binnen de Molukse gemeenschap in het algemeen en deze processen hebben ertoe geleid dat er binnen de Molukse (wijk) gemeenschappen sterke veranderingsprocessen aan de gang zijn, waar wij mee dienen om te gaan, wanneer we spreken over een of meerdere Molukse woonwijken en over de Molukse cultuur en identiteit in Nederlandse multiculturele samenleving. '
Dit betekent dat wil je veranderingen en vernieuwingen doorvoeren dan zul je van onderop dienen te beginnen. Wat hijzelf geleerd heeft in termen van samenwerkingsrelaties en onderhandelen is dat ‘wil je begrepen worden, dan zul je het geduld moeten opbrengen en leren luisteren wat de ander te vertellen heeft. Dan zal de ander ook de moeite nemen om naar jou te luisteren.’
Zijn advies is dan ook: Probeer in een Molukse wijk te kijken met welke trekker(s) je zou kunnen en soms zou moeten samenwerken. Probeer een goede relatie op te bouwen met degene, waar je mee samenwerkt dan is de kans groot dat je doelen bereikt zou kunnen worden.
Saamhorigheid is een belangrijk onderdeel van de Molukse cultuur en identiteit. Het stimuleert de eigen kracht van de Molukse gemeenschap.
Tegen die achtergrond kun je dan zoeken naar gemeenschappelijke doelen om ook je belang optimaal te kunnen behartigen. Belangrijk is je eigen doelstelling voor ogen te hebben en te kijken welke mogelijkheden er zijn om je doelen te bereiken. Omdat je goed naar de ander geluisterd hebt en zijn/haar situatie heeft leren kennen, leer je ook de wijze waarop je doelen zo optimaal mogelijk kunt bereiken.
Op 4 september 2026 kwam in Rijssen een klein deel van de Molukse gemeenschap bijeen, op uitnodiging van de Pattimura Academie. Circa 35 mensen, veelal bestuurders uit de Molukse gemeenschap en uit Molukse wijkgemeenschappen. Zij spraken over verbinding, draagvlak, legitimering en vertegenwoordiging.
Draagvlak
Draagvlak is een term die vaak wordt gebruikt in organisaties, binnen de Molukse gemeenschap, de politiek en projectmanagement. Het verwijst naar de mate waarin mensen binnen een groep of gemeenschap achter een bepaald plan, besluit of idee staan. Hoe meer draagvlak er is, hoe groter de kans dat een project succesvol wordt uitgevoerd.
Wat is je draagvlak?
Je draagvlak is de mate waarin mensen jouw idee, project of beslissing ondersteunen. Dit kan op verschillende niveaus gemeten worden:
Individueel niveau – Hoeveel collega’s of teamleden steunen jouw idee?
Organisatorisch niveau – Hoeveel Molukse wijken dragen de opvattingen en de plannen van jouw organisatie uit.
Maatschappelijk niveau – Hoeveel Molukkers of belanghebbenden steunen je voorstellen en je besluiten.?
Brené Brown geeft deze definitie over verbinding:
Verbinding is de energie die bestaat tussen mensen wanneer zij zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen, kunnen geven en ontvangen zonder oordeel en steun en kracht ontlenen aan de relatie.
Het is daarom belangrijk dat je voorstellen en besluiten gelegitimeerd wordt en dat er sprake is van een adequate vertegenwoordiging.
Na de inleiding van Elias Rinsampessy begint Mayella aan zowel Edwin Pattisina als Djehoshua Sahetapy enkele vragen te stellen over de Molukse wijkendag.
Edwin Pattisina geeft aan dat hij erg trots is op de inbreng van de verschillende vertegenwoordigers uit de Molukse wijken en Djehoshua Sahetapy geeft aan dat hij bij de woorden van Edwin aansluit en er vanuit gaat dat een belangrijk deel van de gestelde doelen gerealiseerd zullen worden, maar dat zij het niet alleen kunnen en verwacht dan ook dat anderen het overnemen.
Elias Rinsampessy had ook nog een informatieve vraag over de samenstelling van de coördinatiegroep. Door vertegenwoordigers van de LIMO waaronder Mayella Lourens gaf aan dat de coördinatiegroep reeds vastgesteld is. De reactie van Rinsampessy: betekent dit dat de samenstelling van de coördinatiegroep rees dichtgetimmerd is? Na een heen en weer discussie, waarbij dhr. Sam Pormes aangaf dat het zeer zeker dichtgetimmerd is, omdat het LSMO nauwelijks op brieven vanuit de gemeenschap reageerde en de namen van de deelnemers, die aan het gesprek deelnamen niet wil prijsgeven. Hierop ging Dayenne Beroeatwarin, ook LIMO lid in en stelde dat de samenstelling van de coördinatiegroep niet dichtgetimmerd is, maar we kunnen niet de hele Molukse gemeenschap in een coördinatiegroep plaatsen. Ook LIMO is in het initiatief van LSMO ingestapt, omdat LIMO er van bewust is dat voor een adequate vertegenwoordiging een breed draagvlak nodig is. Er is wel ruimte en LIMO stelt dat ook wie dat wil moet dat aan de coördinatiegroep voorleggen. Er is dus nog voldoende ruimte om deel te nemen in de coördinatie groep, maar niet met z’n allen tegelijk. Het moet werkbaar blijven. Op dit moment bestaat de coördinatiegroep uit zeven personen.
Een vertegenwoordiger van de Tenggaragroep geeft in het kort nog aan welke motie door Don Ceder 2e Kamerlid van de Christen Unie is ingediend, dat door een Kamermeerderheid is aangenomen. Het gaat om diversiteit van consultatie naar de Molukse gemeenschap, Om onderzoek en het opstellen van een nationaal agenda met de termijnen erbij van 2027.
Het panelgesprek wordt afgerond met dank aan de panelleden en de verschillende Molukse wijkvertegenwoordigers, die met hun kritische vragen aan de gedachtewisseling hebben bijgedragen.
De hele dag werd kleurrijk opgeluisterd door de Tifagroep Manukau met de Totobuang en de tifa’s, uitgevoerd door de 2e, 3e en 4e generatie Molukkers uit Gennep en de Zanggroep Honimoa die zowel Molukse liederen als Molukse kerkliederen ten gehore heeft gebracht.
Het was een zeer geslaagde Molukse wijken dag en we gaan er van uit dat de Molukse gemeenschap dichter bij elkaar gekomen is en de gestelde doelen gaat realiseren.
Salam dan Hormat
Redactie Muhabbat Magazine.